TS EN 9102

TS EN 9102, havacılık ve uzay tedarik zincirinde ilk ürün muayenesinin (FAI) nasıl yürütüleceğini ve nasıl belgeleneceğini tanımlayan kalite sistemi standardıdır. Odak noktası, bir parçanın veya montajın üretim sürecinin, mühendislik ve tasarım gerekliliklerini karşılayan karakteristikleri sürekli olarak üretebildiğine dair objektif kanıt oluşturmaktır.

Bu standart, ilk üretim koşullarında ve süreç değişikliklerinden sonra ortaya çıkabilen riskleri azaltmaya yardımcı olur. FAI, ürün kabul belgesi değildir; esasen ürün üzerinden süreç yeterliliğini doğrulayan ayrı bir faaliyettir. Bu ayrım, bir ürünün kabul edilmesiyle üretim süreçlerinin doğrulanmasının aynı şey olmadığı anlamına gelir.

FAI’nin kapsamı ve uygulama alanı

Standart; kuruluşlar ve tasarım karakteristiklerini oluşturan üretim süreçlerinden sorumlu tedarikçiler için geçerlidir. Ayrıca özel prosesleri uygulayan tedarikçileri de kapsar. Kapsam içinde montajlar, alt montajlar, detay parçalar, dökümler, dövme parçalar ve standart katalog veya COTS öğeleri üzerinde yapılan modifikasyonlar bulunur. Bu öğelerin her biri için ayrı bir ilk ürün muayenesi yapılır.

• Üretim sürecinin tasarım karakteristiklerini karşılayıp karşılamadığını doğrulamak
• İlgili gerekliliklerin anlaşıldığını ve uygulandığını göstermek
• Üretim başlangıcında ve değişikliklerden sonra ürün uygunluğu konusunda güven sağlamak
• Uygun olmayan karakteristikleri üreten süreçleri belirlemek ve düzeltici faaliyetleri desteklemek

Belgelendirme ve teknik yorum

Doküman, FAI raporu (FAIR) ile ayrıntılı uygunluk beyanı (CoC) arasındaki ilişkiyi de açıklar. Dış tedarikçiler özel prosesler için tasarım karakteristiklerini ve sonuçları ya bir FAIR üzerinde ya da ayrıntılı bir CoC üzerinde belgelendirebilir. Bu yaklaşım, ilk ürün muayenesinin yalnızca ölçüm yapmak değil, aynı zamanda izlenebilir ve denetlenebilir kayıtlar oluşturmak olduğunu gösterir.

Genel teknik bağlamda FAI; ölçüm sonuçları, çizim/tasarım verisi, proses akışı ve üretim hazırlığının birlikte değerlendirilmesini gerektiren disiplinler arası bir kontroldür. Havacılık ve uzay uygulamalarında bu yaklaşım önemlidir; çünkü karmaşık parçalar, sıkı toleranslar ve özel prosesler, üretim sürecindeki küçük sapmaların bile performansı etkileyebileceği anlamına gelir.