TS EN 9125

TS EN 9125, havacılık ve uzay alanında teslim edilmeyen yazılımların bir kalite yönetim sistemi içinde etkili biçimde kontrol edilmesine yönelik gereklilikleri ele alan standarttır. Buradaki odak, son kullanıcıya bağımsız bir yazılım ürünü olarak sunulmayan; buna rağmen teslim edilebilir bir ürün veya hizmetin tasarımını, üretimini, doğrulamasını ya da kalibrasyonunu etkileyen yazılımdır.

Bu yaklaşım, yazılımın yalnızca kod olarak değil, mühendislik süreçlerinin bir parçası olarak yönetilmesi gerektiğini vurgular. Havacılık bağlamında modelleme, simülasyon, CAD araçları, derleyiciler, kod üreteçleri, test betikleri, CMM programları ve otomasyon yazılımları gibi araçlar, ürüne doğrudan teslim edilmese bile sonuçların doğruluğunu ve izlenebilirliğini etkileyebilir. Genel teknik bağlamda böyle yazılımlarda sürüm kontrolü, değişiklik yönetimi, doğrulama ve uygun kullanım yetkilendirmesi kritik önemdedir.

Kapsamın içinde yer alan başlıca kullanım alanları

• Tasarım ve geliştirme faaliyetlerinde kullanılan modelleme, simülasyon ve 3B analiz araçları
• Üretimde kullanılan CNC programları, robotik sistemler, fabrika otomasyonu ve özel proses yazılımları
• Doğrulama, geçerleme ve bakımda kullanılan test betikleri, analiz araçları, simülatörler ve emülatörler
• Teslim edilebilir bir ürünü veya hizmeti etkileyen, dış tedarikçilerden sağlanan teslim edilmeyen yazılımlar

Kapsam dışındaki yazılımlar ve yönetim çerçevesi

Standart, teslim edilebilir yazılımı, üretim ve ölçüm ekipmanlarına gömülü işletim sistemi veya sürücüleri ile kurumsal/ofis yazılımlarını kapsam dışında bırakır. Bu ayrım önemlidir; çünkü standart, her tür bilişim uygulamasını değil, teslim edilebilir ürün ya da hizmet üzerinde etkisi olan operasyonel yazılım süreçlerini hedefler. Kapsam dışındaki operasyonel süreçler, kuruluşun EN 9100 serisi ve/veya ISO 9001 tabanlı kalite yönetim sistemi içinde ele alınır.

Genel olarak bu standart, yazılımın teknik işlevinden çok, onun güvenilir biçimde seçilmesi, kullanılması, sürdürülmesi ve gerektiğinde devre dışı bırakılması için gereken yönetimsel kontrolleri önemser. Bu nedenle özellikle havacılık ve uzay tedarik zincirinde, yazılım araçlarının ürün kalitesi üzerindeki dolaylı etkilerini sistematik biçimde ele almak isteyen kuruluşlar için anlamlıdır.