TS EN 9125

TS EN 9125, havacılık ve uzay sektöründe teslim edilmeyen yazılımların kalite yönetimiyle nasıl kontrollü biçimde yönetileceğine odaklanan bir standarttır. Buradaki temel konu, son ürüne doğrudan teslim edilmeyen ancak tasarım, üretim, doğrulama, kabul, kalibrasyon veya bakım faaliyetlerini etkileyebilen yazılım ve firmware bileşenleridir. Bu tür yazılımlar ürünün parçası olarak müşteriye sunulmasa da, ürünün uygunluğu ve süreçlerin güvenilirliği üzerinde doğrudan etkili olabilir.

Teslim edilmeyen yazılımın kapsamı ve kullanım bağlamı

Standart; tasarım ve geliştirmede kullanılan modelleme, simülasyon, sanal gerçeklik, CAD, 3B analiz araçları, derleyiciler ve kod üreteçleri gibi araçları; üretimde kullanılan CNC programları, robotik, fabrika otomasyonu ve özel proses yazılımlarını; ayrıca doğrulama ve bakım faaliyetlerinde kullanılan CMM programları, test betikleri, analiz araçları, simülatörler, emülatörler ve kabul ya da kalibrasyon yazılımlarını kapsar. Genel teknik açıdan bakıldığında bu yazılımlar, doğrudan ürün fonksiyonu sağlamasalar bile ürünün tasarlanma, üretilme ve doğrulanma biçimini belirledikleri için kritik kabul edilir.

Kapsam dışı bırakılan yazılım türleri

• Teslim edilebilir yazılım bu standardın kapsamı dışındadır; bu alanda EN 9115 referans alınır.
• Üretim ve ölçüm ekipmanına gömülü işletim sistemi veya sürücüler gibi yazılımlar kapsam dışındadır.
• Ofis, kurumsal iletişim ve genel iş uygulamaları gibi işletme yazılımları kapsam dışındadır.
• Kapsam dışı kalan operasyonel süreçler, kuruluşun EN 9100 serisi ve/veya ISO 9001 temelli kalite yönetim sistemi içinde ele alınır.

Genel olarak bu standardın değeri, teslim edilmeyen yazılımın yaşam döngüsü boyunca kontrol altında tutulmasını vurgulamasıdır: tasarım, geliştirme, test, sürüm verme, kullanım, bakım ve emeklilik aşamalarında uygun yönetim beklenir. Havacılıkta yazılımın güvenilirliği, izlenebilirliği ve değişiklik kontrolü özellikle önemlidir; çünkü bu yazılımlar üretim süreçlerini, ölçüm sonuçlarını veya doğrulama kararlarını etkileyebilir. TS EN 9125 bu nedenle yazılımın kendisinden çok, onun operasyonel kullanımının kalite yönetimi yönünü ele alır.