TS EN 9138

TS EN 9138, havacılık ve uzay sektöründe istatistiksel ürün kabul yöntemlerinin nasıl uygulanacağını ele alan kalite yönetimi standardıdır. Odak noktası, ürünün kabulü için yalnızca örnekleme mantığını değil, aynı zamanda risk temelli kabul yaklaşımını, izlenebilirlik ve güvenlikle/ kritik özelliklerle ilişkili kontrolleri ve bunları yöneten dokümantasyonun asgari içeriğini belirlemektir.

İstatistiksel ürün kabulü neyi düzenler?

Genel teknik bağlamda istatistiksel kabul, her bir ürünü tek tek incelemek yerine tanımlı bir örneklem üzerinden ürün uygunluğunu değerlendirme yaklaşımıdır. Bu yaklaşım, kalite seviyesini güvenilir biçimde temsil etmeyi amaçlarken kabul riskini ve müşteri riskini yönetmeye çalışır. Havacılık ve uzay uygulamalarında bu konu özellikle kritik özellikler, emniyet etkili karakteristikler ve ürünün izlenebilirliği nedeniyle daha sıkı bir sistematik gerektirir. TS EN 9138, bu genel yaklaşımı EN 9100, EN 9110 ve EN 9120 kalite yönetim sistemi standartlarının üzerine yerleştirir ve uygulama için gerekli organizasyonel prosedürlerin asgari kapsamını ister.

Standardın kapsadığı uygulama senaryoları

• Belirli bir satın alma sözleşmesi, teknik şartname, müşteri anlaşması veya kuruluşun kendi kararı ile uygulanır.
• İstatistiksel ürün kabulünün tüm yöntemleri için 4. ve 5. maddeler uygulanır.
• Tekil partilerle kabul için 6. maddeye bakılır.
• Değişim kuralları altında kabul için 7. maddeye bakılır.
• Proses kontrolleri altında kabul için 8. maddeye bakılır; sürekli örnekleme veya özel durum yöntemleri için 9. maddeye bakılır.

Bu nedenle standart, yalnızca bir örnekleme tekniği tarifi değildir; kabul yönteminin hangi koşullarda, hangi kurallarla ve hangi dokümante edilmiş süreç altında kullanılacağını tanımlar. Özellikle geri izlenebilirlik, emniyetle ilişkili özellikler ve kalite parametrelerinin müşteri koruması açısından nasıl ele alınacağına odaklanması, onu genel kalite yönetimi dokümanlarından ayırır.

Uygulamada bu tür standartlar, tedarik zincirinde kabul kararlarının tutarlı verilmesini, farklı kabul yöntemleri arasında geçişlerin kontrollü olmasını ve kuruluşun prosedürlerinin denetlenebilir olmasını destekler. Bu sayede ürün kabulü, sadece istatistiksel bir hesap değil, yönetilen ve kayıt altına alınan bir kalite süreci haline gelir.