TS EN ISO/IEC 12792

TS EN ISO/IEC 12792, yapay zeka sistemlerinde şeffaflığın değerlendirilmesi ve yönetilmesi için kullanılan bilgi unsurlarını sınıflandıran bir terminoloji ve kavramsal çerçeve standardıdır. Bu standart, farklı paydaşların AI sistemlerinde şeffaflık ihtiyaçlarını tanımlamasına ve bu ihtiyaçlara karşılık gelen bilgi türlerini ayırt etmesine yardımcı olur.

Standartın odak noktası, şeffaflığı tek bir kavram olarak değil; açıklanabilirlik, izlenebilirlik, anlaşılabilirlik ve sorumluluk gibi birbirini tamamlayan bilgi boyutları üzerinden ele almaktır. Genel teknik bağlamda bu yaklaşım, bir AI sisteminin nasıl geliştirildiği, hangi amaçla kullanıldığı, hangi verilere dayandığı ve hangi sınırlar içinde çalıştığı gibi hususların ilgili taraflarca anlaşılabilmesini destekler.

Şeffaflık bilgi unsurlarının rolü

Bu tür bir sınıflandırma, AI ekosistemindeki farklı rollerin aynı bilgiden aynı şeyi beklememesi gerçeğine dayanır. Sistem geliştiricisi, sağlayıcı, kullanıcı, denetçi, düzenleyici veya etkilenen kişi; her biri için gerekli açıklama düzeyi ve bilgi ayrıntısı değişebilir. Standart, bu farkları kavramsal olarak düzenleyerek hangi bilgi unsurunun hangi şeffaflık amacına hizmet ettiğini anlamayı kolaylaştırır.

Belgenin kapsamı, her türlü kuruluş ve AI sistemi uygulaması için geçerlidir. Yani belirli bir sektör, tek bir teknoloji türü ya da yalnızca belirli bir kullanım senaryosu ile sınırlı değildir; genel amaçlı bir şeffaflık sözlüğü ve sınıflandırma yapısı sunar. Bu, özellikle uyum, risk yönetimi, dokümantasyon ve paydaş iletişimi süreçlerinde ortak bir dil oluşturmak açısından değerlidir.

• AI sistemlerine ilişkin bilgi unsurlarını sınıflandırır.
• Bu bilgi unsurlarının anlamsal karşılığını açıklar.
• Farklı paydaşların şeffaflık hedefleriyle ilişkilendirir.
• Her tür kuruluş ve AI uygulaması için genel olarak uygulanabilir bir çerçeve sunar.