TS ISO 59010

TS ISO 59010, döngüsel ekonomi bağlamında iş modelleri ve değer ağlarının lineer yaklaşımdan daha döngüsel bir yapıya geçişi için rehberlik sunan bir standarttır. Kuruluşların değer yaratma biçimlerini, kaynak kullanımıyla ve işbirliği yapılan ağlarla birlikte yeniden düşünmesine yardımcı olur; yani yalnızca tek bir süreçten değil, bütün bir değer zinciri ve ağ mimarisinden söz eder.

İş modeli ve değer ağı dönüşümünün anlamı

Döngüsel ekonomi, ürün ve malzemelerin kullanımda daha uzun süre kalmasını, atık oluşumunun azaltılmasını ve değer kaybının sınırlandırılmasını hedefleyen genel bir yaklaşımdır. Bu bağlamda iş modeli, bir kuruluşun nasıl değer yarattığını, sunduğunu ve gelir elde ettiğini; değer ağı ise bu değerin tedarikçiler, iş ortakları, lojistik yapılar, geri kazanım kanalları ve benzeri paydaşlar arasında nasıl aktığını ifade eder. TS ISO 59010, bu dönüşümü düşünen kuruluşlar için kavramsal bir kılavuz niteliğindedir.

Standardın kapsadığı uygulama alanı

Standart, her büyüklükteki, her sektördeki ve her bölgedeki kuruluş için uygulanabilir olarak tanımlanmıştır. Bu geniş kapsam, döngüsel dönüşümün yalnızca üretim yapan işletmelerle sınırlı olmadığını; hizmet, ticaret, kamuya yakın yapılar ve çok paydaşlı ağlar için de anlamlı olabileceğini gösterir. Ancak bu belge, kendi başına bir sertifikasyon sistemi veya zorunlu performans seviyesi tanımlamaz; kuruluşun geçişi planlarken kullanabileceği yönlendirici bir çerçeve sunar.

Pratik açıdan bu tür kılavuzlar, mevcut doğrusal değer akışlarını analiz etmeye, ürün ömrünü uzatan seçenekleri değerlendirmeye, yeniden kullanım ve onarım gibi döngüsel fırsatları iş stratejisine bağlamaya ve ağ içindeki rollerin yeniden düzenlenmesine yardımcı olur. Böylece çevresel hedefler ile işletme stratejisi arasındaki ilişki daha sistematik biçimde ele alınabilir.